تازهترین تحرکات برای طراحی شهری در ۱۶۰هکتار از اراضی روستای مهدیه در مرودشت، بار دیگر نگرانیها درباره آینده حریم درجه۲ تختجمشید را افزایش داده است؛ محدودهای که سال گذشته نیز به دلیل همپوشانی با حریم این اثر جهانی با اعتراض کارشناسان میراث فرهنگی مواجه شد و اکنون با وجود تأکید مسئولان بر منتفی بودن الحاق رسمی، قراردادهای جدید طراحی شهری در آن خبرساز شده است.
تخت جمشید فقط مجموعهای از سنگنوشتهها و ستونهای بهجامانده از یک تمدن باستانی نیست؛ چشمانداز پیرامونی این اثر جهانی نیز بخشی از هویت تاریخی آن محسوب میشود. از همین رو هر گونه تغییر در ساختوساز و الگوی توسعه در حریم این محوطه، حساسیتهای ویژهای به دنبال دارد.
در چنین شرایطی، روستای مهدیه در مرودشت بار دیگر به نقطه کانونی اختلاف نظر میان مدیریت شهری و متولیان میراث فرهنگی تبدیل شده است؛ منطقهای که از یک سو نیازمند ساماندهی زیرساختها و فعالیتهای خدماتی و گردشگری است و از سوی دیگر، قرار گرفتن آن در محدوده حریم درجه۲ تخت جمشید، امکان توسعه کالبدی بدون ملاحظات میراثی را با محدودیت مواجه میکند.
«مهدیه» دروازه تخت جمشید یا مرودشت؟
ماجرا از آنجا جدیتر شد که سال گذشته نقشه اولیه توسعه شهر مرودشت به دلیل همپوشانی با حدود ۴۶۰ هکتار از حریم درجه۲ تخت جمشید با اعتراض کارشناسان میراث فرهنگی مواجه شد. پس از آن، مسئولان از منتفی شدن الحاق این اراضی سخن گفتند و موضوع برای مدتی در حاشیه قرار گرفت.
اما اکنون اظهارات محمدجواد جعفری، سرپرست پیشین پایگاه میراث جهانی تخت جمشید، از انعقاد قراردادهای جدید با مشاور برای طراحی شهری در ۱۶۰هکتار از اراضی مهدیه حکایت دارد؛ موضوعی که پرسشهای تازهای درباره سرنوشت این محدوده ایجاد کرده است.
اختلاف اصلی بر سر نحوه ساماندهی مهدیه است. دیدگاه کارشناسی میراث فرهنگی بر این است که این محدوده نباید به شکل مستقیم به بافت کالبدی شهر مرودشت تبدیل شود، بلکه میتوان آن را با یک طرح مستقل گردشگری سامان داد؛ الگویی که ضمن رفع مشکلات خدماتی و زیرساختی، ماهیت روستا ـ منظر منطقه را نیز حفظ کند.
در مقابل، رویکرد مدیریت شهری بر ادغام این اراضی در طرح جامع شهر مرودشت استوار است و همین تفاوت نگاه طی سالهای گذشته موجب ادامه مکاتبات و جلسات متعدد میان دستگاههای مسئول شده، بدون اینکه تاکنون الگوی نهایی مورد توافق همه طرفها شکل بگیرد.
شورای راهبردی پایگاه میراث جهانی تخت جمشید نیز مهر سال گذشته پیشنهاد ساماندهی محدودهای ۳۷هکتاری با محوریت گردشگری را مطرح کرد؛ راهکاری که هدف آن، حل مشکلات موجود بدون توسعه کالبدی شهر در حریم تخت جمشید عنوان شد.
تأکید میراث فرهنگی بر نبود الحاق رسمی
در این میان، بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس با تأکید بر حساسیت موضوع اعلام کرده از زمان طرح این مسئله تاکنون «هیچ الحاق رسمی صورت نگرفته است» و مصوبه مربوط به این موضوع با مخالفت جدی وزارت میراث فرهنگی مواجه است.
وی همچنین با اشاره به اهمیت حفاظت از حریم تمدنی تخت جمشید گفته است پرونده الحاقیه همچنان در فرایند بررسی کارشناسی و بازنگری قرار دارد و اولویت اصلی در تصمیمگیری، حفظ منافع ملی و صیانت از میراث تمدنی کشور است.
اکنون پرسش اصلی این است که ۱۶۰هکتار مهدیه در نهایت در قالب توسعه شهری ساماندهی خواهد شد یا الگویی مستقل با محوریت گردشگری برای آن تعریف میشود.
پاسخ به این پرسش، تنها تعیینکننده سرنوشت یک محدوده شهری نیست؛ بلکه میتواند بر چشمانداز پیرامونی تخت جمشید و نحوه مواجهه با توسعه شهری در مجاورت یک اثر جهانی نیز تأثیرگذار باشد.
نظر شما